Natuurmuseum en klompenwinkel 'De Wielewaal'
Wielewaal

Het geluid van de wielewaal is bekender dan de mooie vogel zelf omdat wielewalen vrij schuw zijn. Ook houden ze zich vaak hoog in de kronen van loofbomen op. Om te zien zijn wielewalen een lust voor het oog met hun prachtige zwart-gele verenkleed. De vrouwtjes hebben meer groen in hun verenkleed.

De wielewaal is een echte zomervogel die zich thuis voelt in hoog loofbos vlakbij rivieren en meren. Daarnaast is hij ook te vinden in boomgroepen in cultuurlandschappen, parken en populierenbossen. Vanaf half april komen ze vanuit Afrika om in Nederland te broeden. Voor een korte tijd maar, want in oktober zijn ze al weer vertrokken. Het bijzondere is dat wielewalen erg sociaal zijn bij het opvoeden van de jongen. Jongen uit het vorige nest helpen met broeden en voeren van de nieuwe lichting jongen.

Lied "De wielewaal"

Kom mee naar buiten allemaal
Dan zoeken wij de wielewaal
En horen wij die muzikant
Dan is zomer weer in 't land!
Dudeldjo klinkt zijn lied,
Dudeldjo klinkt zijn lied,
Dudeldjo en anders niet.

Hij woont in 't dichte eikenbos
Gekleed in gouden vederdos
Daar jodelt hij op zijn schalmei
Tovert onze harten blij.
Dudeldjo klinkt zijn lied,
Dudeldjo klinkt zijn lied,
Dudeldjo en anders niet.


Bij veel mensen roept dit liedje herinneringen op. Vóór de jaren 70 van de vorige eeuw kende het Groene hart een cultuurlandschap met veel hoogstamfruitboomgaarden, populierenbossen en grienden. Veel van deze kleine landschapselementen maakten het landschap en de natuur afwisselend. Daarin voelde ook de wielewaal zich thuis. Helaas is veel van dit landschap verdwenen door ruilverkaveling en de modernere en gemechaniseerde landbouw en veehouderij.

Het bijzondere aan dorpskern Willige Langerak is dat deze nog vrij rijk is aan het oude cultuurlandschap met knotwilgen en hoogstam-fruitboomgaarden. Vroeger waren wielewalen hier dan ook geen zeldzaamheid.

De wiel die tussen de Tiendweg en de Lek dijk ligt is hoort bij het natuurmuseum. Een wiel is een plas die na een dijkdoorbraak is ontstaan. Rond een wiel groeien vaak populieren en wilgen: de lievelingsbomen van de wielewaal. Ook veel andere vogels voelen zich er thuis. In Willige Langerak werd deze wiel ook wel ‘waal’ genoemd. Deze namen zijn samengevoegd en hierdoor heeft het museum zijn naam ‘De Wielewaal’ gekregen. Langs de wiel zijn na de dijkverzwaring in 2000 hoogstamfruitbomen aangeplant.

Het beheer van de wiel is vooral gericht op de natuurwaarden; hoogstamfruit-boomgaard, takkenrillen, meidoornhagen en dotterbloemhooiland. Rond het museum wordt er door de inrichting van de tuin een beeld gegeven van de kleine landschapselementen en de cultuurhistorie uit de omgeving. Zo is de tuin natuurvriendelijk ingericht met hoogstamfruitboomgaarden, griendjes en een ecologisch ingerichte poel. Zowel het museum als de tuin geven een prachtig beeld van de natuur in het Groene Hart en zijn cultuurhistorie.